Termin ten w wąskim znaczeniu oznacza terapię poprzez sztuki plastyczne, w szerokim obejmuje również muzykoterapię, biblioterapię, leczenie za pomocą teatru, czy filmu.

Arteterapia jest najbardziej naturalną formą wyrazu samego siebie, swoich przeżyć, doświadczeń i emocji w bezpiecznych warunkach, w formie wypowiadania się „nie wprost”.
Jest to w pewnym sensie powrót do dziecinności – dziecko, które nie potrafi wyrazić swoich odczuć słowami, rysuje, bądź maluje, ale także powrót do pradziejów człowieka, bowiem od zarania dziejów człowiek rysując, malując, rzeźbiąc, zdobiąc przedmioty w swoim otoczeniu stawał się jednocześnie terapeutą i pacjentem.

Bardzo często hamujemy wyzwalanie emocji, szczególnie tych negatywnych, trudno nam jest zwerbalizować konkretne przeżycia – terapia poprzez sztukę ułatwia to, służy m.in. temu, by wykształcić umiejętność rozpoznania poszczególnych emocji i wyrażania ich. Uczucia swobodnie przelewane są w formę dzieł plastycznych – pomaga to w uświadomieniu sobie przemijalności owych emocji.
Istotny jest zarówno sam proces tworzenia, jak i efekt końcowy, w postaci dzieła.
Przedmiot powstały w trakcie zajęć z arterapii jest swoistym medium – to uczucia jednostki zamknięte w konkretnym tworzywie. Poprzez obserwowanie wytworu swojej pracy możliwe jest zdystansowanie się wobec własnych emocji. Materializacja marzeń, pragnień i lęków pomaga zrozumieć ich treści, a także odniesienia do świata, innych ludzi oraz nas samych.
Dzieło ułatwia również komunikację z otoczeniem.

Arteterapia wyzwala aktywność twórczą, wyrównuje braki i ograniczenia psychofizyczne, a jednocześnie obniża napięcie.

Każdy bez względu na wiek, płeć, swoje aktualne samopoczucie i światopogląd może korzystać z arteterapii. Terapia poprzez sztukę ma bardzo szerokie zastosowania, może pomóc wszystkim ludziom chcącym skorzystać z jej możliwości.

Sztuka ma działanie terapeutyczne, łagodzi obyczaje, podnosi nastrój, wysubtelnia. Ludzie obcujący z pięknem są mniej skorzy do stosowania przemocy, rozwiązań siłowych, czy zachowań destrukcyjnych, a bardziej pomysłowi i twórczy.

Dzieło wykonane na zajęciach jest obrazem osobowości autora. Zwierciadłem tego, co aktualnie przeżywa. Pozwala na realizację zamierzeń i pragnień, które nie miały możliwości być spełnione w rzeczywistości.

Nadrzędnym celem arteterapii jest zwalczanie skutków choroby oraz pomoc w jej przezwyciężaniu.

W wyniku procesu twórczego u osoby tworzącej:

Zostają uwolnione i odreagowane nagromadzone złe emocje;

Zmniejsza się poziom napięcia;

Zostaje uaktywniona sfera komunikacji niewerbalnej;

Wzmacnia się poczucie bezpieczeństwa;

Wzmaga się świadomość motywów własnych działań i zachowań;

Uaktywnia się ekspresja samego siebie i spontaniczność.

 

Arteterapia pozwala na:

Rozwijanie własnych działań twórczych;

Pozawerbalne porozumiewanie się;

Uzewnętrznianie świata własnych przeżyć i odczuć;

Zaspokajanie potrzeb: akceptacji, bezpieczeństwa, współuczestnictwa, bycia rozumianym i docenianym;

Zrozumienie własnych pragnień i potrzeb;

Pobudzenie sensoryczne - wielozmysłowe postrzeganie świata;

Poznawanie innych - zmiana punktu widzenia swoich problemów;

Akceptacja siebie i innych;

Kreowanie przestrzeni, poznawanie dystansu i granic;

Bezpieczną i akceptowaną przez człowieka wypowiedź tego, co jest trudne do opisania słowami;

Relaks, przyjemność i odpoczynek.

Sztuka ma potężne właściwości terapeutyczne i choć działa subtelnie, to jednak jak najbardziej realnie. Korzystajmy, więc z jej dobrodziejstw pełnymi garściami, bo szczególnie człowiekowi naszych czasów jest ona bardzo potrzebna.