Zespół stresu pourazowego

Charakterystyka psychologiczna

Jest to forma zaburzenia lękowego, spowodowana przez działanie stresu o dużej sile, powodującego kryzys psychiczny, przekraczający możliwości psychologiczne danej osoby (wojna, gwałt, przemoc). Jest to opóźniona lub przedłużona reakcja. Przebieg ma charakter zmienny, ale w większości przypadków można oczekiwać ustąpienia objawów po terapii.

Europejska klasyfikacja psychiatryczna opisuje Zespół Stresu Pourazowego w sytuacji kiedy:

Powstaje jako opóźniona i/lub przedłużona reakcja na stresujące wydarzenie lub sytuację o charakterze wyjątkowo zagrażającym lub katastrofalnym, które mogłyby prawie dla każdego stanowić głęboko przejmujące nieszczęście (np. klęska żywiołowa, powódź, pożar, lub spowodowana przez człowieka , wojna, poważny wypadek, obecność przy śmierci lub torturach, aktach terroryzmu, gwałtu czy innego przestępstwa).

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Bycie ofiarą powodzi może przyczynić się do wystąpienia zespołu stresu pourazowego

Typowe objawy obejmują epizody powtarzającego się przeżywania urazu na nowo w natrętnych wspomnieniach lub w snach, które występują na tle uporczywie utrzymującego się poczucia "odrętwienia" i otępienia uczuciowego, odizolowania od innych ludzi, niereagowaniu na otoczenie, anhedonii oraz unikaniu działań i sytuacji, które mogłyby przypominać przeżyty uraz.

Typowe są obawy przed wspomnieniami przypominającymi pacjentowi uraz oraz ich unikanie. Niekiedy mogą pojawiać się dramatyczne, ostre wybuchy strachu, paniki lub agresji, wyzwalane przez bodźce powodujące nagłe przypomnienie sobie (lub "przeżycie na nowo") sytuacji urazowej lub początkowej reakcji na tę sytuację.  

Zazwyczaj występuje stan nadmiernego pobudzenia układu autonomicznego,  ze wzmożonym stanem czuwania, odruchem orientacyjnym oraz bezsennością. Z powyższymi objawami i oznakami często wiążą się lęk i depresja. Nierzadko występują też myśli samobójcze, nadużywanie alkoholu i narkotyków.

Początek zaburzenia następuje po urazie, ale po okresie utajenia, który może trwać od kilku tygodni do kilku miesięcy (ale rzadko przekracza 6 miesięcy).

Przebieg falujący, zmienny, ale w większości przypadków objawy ustępują całkowicie. U niewielkiego odsetka osób zaburzenie może wykazywać przebieg przewlekły, wieloletni, z przejściem w trwałą zmianę osobowości.

 

Według norm amerykańskich PTSD jest diagnozowane kiedy:

Pacjent przeżył traumatyczne zdarzenie, w którym wystąpiły obydwa elementy:

-  doświadczenie , bycie świadkiem lub styczność ze zdarzeniem związanym z faktem lub niebezpieczeństwem śmierci bądź poważnego zranienia lub naruszenia nietykalności fizycznej samego pacjenta albo innych osób;

reakcja pacjenta obejmowała silny strach, bezradność lub przerażenie (U dzieci może się to objawiać przez dezorganizację zachowań lub pobudzenie).

Traumatyczne zdarzenie jest ciągle doświadczane na nowo na jeden lub kilka sposobów: 1) nawracające i natrętne wspomnienia zrazu obejmujące wyobrażenia, myśli lub spostrzeżenia; 2) powracające koszmary senne o przeżytym zdarzeniu; 3) złudzenia lub zachowania jakby uraz się powtarzał; 4) silny niepokój w styczności z wewnętrznymi bądź zewnętrznymi wskazówkami symbolizującymi lub przypominającymi jakiś aspekt traumatycznego wydarzenia; 5) reakcje fizjologiczne na wewnętrzne lub zewnętrzne wskazówki symbolizujące lub przypominające jakiś aspekt traumatycznego zdarzenia.

Trwałe unikanie bodźców związanych z urazem i osłabienie normalnej reaktywności (niewystępujące przed urazem), objawiające się co najmniej trzema z następujących zachowań: 1) dążenie do unikania myśli, uczuć lub rozmów związanych z urazem; 2) dążenie do unikania czynności, miejsc lub ludzi pobudzających wspomnienia o urazie; 3) niemożność przypomnienia ważnych aspektów urazu; 4) wyraźne zmniejszenie zainteresowania wykonywaniem istotnych czynności; 5) poczucie wyłączenia lub wyobcowania; 6) ograniczony zasięg afektu; 7) poczucie zamkniętej przyszłości;

Trwałe objawy nadpobudliwości (niewystępujące przed urazem), wyrażające się w co najmniej dwóch farmach: 1) trudności w zasypianiu lub przesypianie; 2) rozdrażnienie lub wybuchy gniewu; 3) trudności z koncentracją; 4) nadmierna czujność; 5) wyolbrzymione reakcje lękowe

Zaburzenia utrzymują się co najmniej miesiąc.

Zaburzenia powodują klinicznie znaczące pogorszenie samopoczucia lub upośledzenie społecznych, zawodowych bądź innych ważnych obszarów funkcjonowania

Zespół stresu pourazowego często występuje u żołnierzy i stąd jego pierwotna nazwa – nerwica wojenna.
Zespół Stresu Pourazowego można podzielić na kilka etapów
· ostrą reakcję na stres
· chroniczną reakcję na traumatyczne zdarzenie
· adaptację organizmu do znoszenia zespołu stresu pourazowego